«Давай», czyli «dawaj» z pewnością zna każdy. Rozumienie tego zwrotu nie wymaga nawet znajomości rosyjskiego, gdyż posiadamy je również w polskim. Należy zwrócić uwagę na akcent w słowie, który w odróżnieniu od polskiej wersji pada na ostatnie «a». Jednak znaczenie, ilość kontekstów, w których można go użyć różni się diametralnie w obu językach. O ile po polsku używamy tego słowa sporadycznie, o tyle w rosyjskim, ośmielę się powiedzieć, jest to jedno z najpopularniejszych, jeśli nie najczęściej używane przez naszych wschodnich sąsiadów. 

Dawaj, czas nas goni!

Warto zacząć od znaczeń, które zbiegają się w obu językach. W tym celu należy przypomnieć sobie, kiedy mówimy «dawaj» po polsku. Pierwszym i chyba najczęstszym znaczeniem jest chęć pospieszenia kogoś. Z pewnością znają te wyrażenie Panowie, który czekają na swoje wybranki, póki te stroją się przed wyjściem. Dokładnie takie samo znaczenie przybiera rosyjskie давай w danym kontekście.

  • Уже иду, пять минут! (Już idę, 5 minut)
  • Ну давай быстрее ! (No dawaj, szybciej!)
Давай давай!

Kolejnym wspólnym elementem w użyciu давай jest dopingowanie. Wyobraźcie sobie, że oglądacie mecz reprezentacji i już prawie, prawie zdobywamy punkt. Zanim te prawie, prawie się spełni napewno zdążymy co najmniej kilka razy powiedzieć «dawaj». Dokładnie tak samo ma się rzecz po rosyjsku. Z tą różnicą, że Rosjanie stosują doping w formie давай o wiele częściej, niż my. Podobnie również jak w polskim możemy podwoić słowo, aby nadać wyrażeniu większą siłę emocjonalną. Wtedy otrzymamy Давай давай! Jest to coś podobnego do naszego «no jedziesz, jedziesz».

Na tym analogie w użyciu tego zwrotu, zdaje się, kończą. Jednak w rosyjskim używamy go w znacznie szerszym diapazonie sytuacji. Tytułowe słowo może bowiem oznaczać zgodę na coś, co jest nam proponowane. Jeśli spytać Rosjanina o herbatę lub kawę może po prostu powiedzieć давай na znak, że chętnie by się czegoś napił. Można, oczywiście, odpowiedzieć inaczej, chociażby zwykłe uprzejme да, спасибо (tak, dziękuję) lub po prostu samo да (tak). W tym wypadku wszystkie te wyrażenia mają znaczenie synonimiczne. W niektórych jednak sytuacjach давай może wyrażać lekkie zdziwienie, oznaczające, że nie oczekiwaliśmy danej propozycji, ale chętnie z niej skorzystamy. Najlepiej oddaje to nasze polskie «czemu nie?».

  • Пойдем в кино? (Pójdziemy do kina?)
  • Давай! (czemu nie?)

Niech ci będzie! – Czyli nie chcę, ale muszę

Kolejna sytuacja, nieco podobna do tej, ukazanej wyżej, jednak давай tym razem wystąpi w roli zgody na coś, czego do końca nie jesteśmy pewni, czy chcemy. Jeśli ktoś nas do czegoś namawia i z jednej strony nie bardzo mamy na to ochotę, jednak z drugiej nie mamy i nic przeciwko, często mówimy leniwie ну даваай. Jest to podobne do naszego «no doobra» (nie chcę, ale w sumie co mam innego do roboty?).

  • Пойдем в баскетбол поиграть (chodźmy pograć w koszykówkę)
  • Мне не хочется (nie chce mi się)
  • Да перестань! (oj przestań)
  • Ну ладно, давай. (no dobra, dawaj)

Tym razem sytuacja odwrotna do poprzedniej, jak gdyby ze zmienionymi rolami. Давай używamy, gdy chcemy kogoś do czegoś namówić, a osoba ta nie do końca jest przekonana. Tutaj to namawiający używa давай w swojej wypowiedzi. Można to przetłumaczyć jak nasze polskie «no chooodź», albo «no weeź».

  • Поехали в Грецию (pojedźmy do Grecji)
  • Не люблю жару (nie lubię gorączek)
  • Нууу, даваай, поехали! (no weeeź. Pojedźmy!)

Dawaj! – Czyli koniec i kropka!

Dawaj może również przybierać formę trybu rozkazującego dla drugiej osoby liczby mnogiej. Już wyjaśniam, o co chodzi. W Polskim, gdy chcemy coś komuś zaproponować, mówimy zróbmy, chodźmy, kupmy, pojedźmy itd. W rosyjskim forma taka nie istnieje. Jedyną opcją dla «my» jest forma czasu przyszłego, czyli «my zrobimy». Jednak sens nie do końca się zgadza, prawda? Właśnie dlatego Rosjanie używają czasownika w czasie przyszłym, a przed nim stawiają słowo давай. Idąc tym tropem «zróbmy» będzie «dawaj, zrobimy», «kupmy» – «dawaj, kupimy»…

  • Давай возьмем собаку (weźmy psa)
  • Давай (weźmy)

Nie bez powodu w powyższym zdaniu użyte zostało давай zarówno w pierwszej, jak i w drugiej wypowiedzi. Pamiętacie przecież, że давай jest również przystaniem na propozycję. 

Kolejnym, i zdaje się, ostatnim (choć z tym nigdy nie wiadomo) znaczeniem давай jest… pożegnanie. Otóż właśnie! W języku mówionym давай nie różni się niczym od naszego «papa», czy też «na razie». Jest to, oczywiście, zwrot dosyć kolokwialny, więc raczej nie powiemy tak do dyrektora firmy po zakończeniu rozmowy kwalifikacyjnej. Natomiast w nieco mniej formalnej sytuacji, choć i w dalszym ciągu z osobami, z którymi nie jesteśmy na ty możemy użyć (jak to zwykle w rosyjskim bywa) liczby mnogiej, czyli zamiast давай powiedzieć давайте (dawajcie). 

  • Тогда до завтра (no to do jutra)
  • Давай (na razie)

Jak widać na załączonych przykładach, Rosjanie uwielbiają słowo давай. A więc rada dla uczących się: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one. Odpowiednie używanie go w praktyce nie tyle wzbogaci wasz język, co raczej upodobni do osób, dla których jest on ojczysty oraz sprawi, że spojrzą na was przychylniejszym okiem.

Jesteś tu po raz pierwszy? Koniecznie zajrzyj na cały dział języka rosyjskiego, który znajdziesz tutaj.

Autor: Marlena Mastykarz