Nie życzę nikomu choroby w czasie pobytu za granicą, ale jak to się mawia: przypadki chodzą po ludziach. Jak sobie poradzić z problemami zdrowotnymi w Portugalii? Najlepiej idąc do lekarza, czyli ‘ir ao medico’. Temat medyczny jest bardzo szeroki, ale postaram się przybliżyć kilka wyrażeń i słówek przydatnych w kontaktach z lekarzami różnej specjalności. 

Wywiad lekarski

            Lekarz zacznie od zadania pytania o to, co się dzieje, czyli co sprowadza pacjenta. Najprościej brzmi to:

  • Então, o que se passa? [entao, u ke se passa] – Zatem, co się dzieje?

Albo:

  • Então, o que lhe dói? [entao, u ke lje doi] – Zatem, co pana/panią boli?

Przykładowe odpowiedzi:

  • Venho aqui porque: [wenju aki porke] – przyszedłem tutaj, ponieważ:
  • me sinto muito cansado [me sintu mujtu kansado] – czuję się bardzo zmęczony
  • não me sinto bem [nao me sintu bajm] – nie czuję się dobrze
  • doí-me o peito [doji me u pejtu] – boli mnie klatka piersiowa
  • doí-me a garganta [doji me a garganta] – boli mnie gardło
  • tenho tosse [tenju tose] – mam kaszel
  • tenho febre [tenju febre] – mam gorączkę
  • tenho reação alérgico [tenju reaksao alerżiku] – mam reakcję alergiczną
  • tenho os problemas com respiração [tenju usz problemasz kom reszpirasao] – mam problemy z oddychaniem
  • doí-me estomago [doji me sztomagu] – boli mnie brzuch
  • não consigo ver bem [nao konsigu wer bajm] – nie widzę za dobrze
  • sofro dos vómitos  [sofru dosz womitusz] – cierpię na wymioty
  • tenho dores de cabeça frequentemente [tenju doresz de kabeza frekłentamente] – mam częste bóle głowy
  • acho que quebrei a minha perna/o meu braço [aszu ke kebreji a minia perna/u meu brasu] – myślę, że złamałem moją nogę/rękę
  • torci o meu tornozelo [torsi u meu tornozelu] – skręciłem kostkę.

Badania lekarskie

            Badanie lekarskie może obejmować np.:

  • auscultar o peito [auszkultar u pejtu] – osłuchać klatkę piersiową
  • medir a tensão arterial [medir a tensao arterial] – mierzyć ciśnienie tętnicze
  • o exame maior [u egzame major] – badanie ogólne
  • as analises [asz analizesz] – analizy np. krwi
  • o examine da garganta [u egzamine da garganta] – badanie gardła
  • o examine dos olhos [u egzamine dosz oljusz] – badanie oczu
  • a eletrocardiograma [a elektrokardiograma] – EKG.

Czasownik ‘doer’

            Określając, że coś cię boli, używasz czasownika ‘doer’. Jest on jednak dość specyficzny. Nie odmienia się bowiem przez wszystkie osoby. W sumie to w ogóle się nie odmienia ma za to dwie formy, które dopasowane są nie do osoby, którą coś boli, ale do części ciała. Jeśli bolą cię pojedyncze części ciała, np. gardło, to użyjesz formy ‘doí-me’, a jeśli podwójne, np. nogi, to ‘doem-me’. ‘Doer’ jest zwrotny i zaimek się już jak najbardziej odmienia. Będą zatem formy czasownika:

  • doí-me o pé direito [doji me o pe direjtu] – boli mnie prawa stopa
  • doem-me as pernas [doem me asz pernasz] – bolą mnie nogi
  • doem-lhe os ouvidos? [doem lje usz ołwidusz] – bolą pana/panią uszy?
  • doem-nos os dentes [doem nusz usz dentesz] – bolą nas zęby
  • doí-te a cabeça? [doji te a kabeza?] – boli Cię głowa?
  • doí-lhe a garganta? [doji lje a garganta] – boli jego/ją gardło?

Specjalności lekarskie

            Do jakiego lekarza możesz trafić? Główne specjalności to:

  • Oftalmologista: é o medico que trata dos olhos. [oftalmolodżista e u mediku ke trata dusz oljusz] – Okulista to lekarz zajmujący się oczami.
  • Cardiologista trata das doenças do coração. [kardjolodżista trata dasz doensasz du korasao] – Kardiolog leczy choroby serca.
  • Ortopedista trata das doenças relacionadas com os ossos. [ortopediszta trata dasz doensasz relacjonadasz kom usz osusz] – Ortopeda zajmuje się chorobami związanymi z kośćmi.
  • Ginecologista trata das doenças especificas das senhoras. [żinekolodżista trata dasz doensasz specifikasz dasz seniorasz] – Ginekolog leczy choroby typowe dla kobiet.
  • Dentista trata dos dentes. [dentiszta trata dosz dentesz] – Dentysta leczy zęby.
  • Pediatra trata das crianças. [pediatra trata dasz krijansasz] – Pediatra leczy dzieci.
  • Otorrinolaringologista trata das doenças relacionadas com ouvidos, nariz e garganta. [otorinolaringolodżista trata dasz doensasz relacjonadasz kom ołwidusz, nariż i garganta] – Otolaryngolog leczy choroby związane z uszami, nosem i gardłem.
  • Dermatologista trata das doenças da pele. [dermatolodżista trata dasz doensasz da pele] – Dermatolog leczy choroby skóry.

Zalecenia lekarskie

            Co możesz zalecić lekarz? Spektrum jest szerokie, ale przykładowo:

  • não coma gorduras nem doces [nao kome gordurasz nejm dosesz] – nie jedz tłustego ani słodkiego
  • não beba bebidas alcoólicas [nao beba bebidasz alkolikasz] – nie pij napojów alkoholowych
  • faça exercício [fasa egzercisju] – ćwicz
  • tome medicamentos [tome medikamentusz] – bierz lekarstwa
  • não fume [nao fume] – nie pal
  • tenha cuidado com exercícios e esforço [tenja kłidadu kom egzercisjusz i szforsu] – uważaj z ćwiczeniami i wysiłkiem
  • não tenha stress [nao tenja stress] – nie stresuj się
  • faça exames médicos periódicos [fasa egzamesz medikusz perjodikusz] – wykonaj testy medyczne okresowe.

Wystarczy tego słownictwa, na koniec mam dla was ciekawy idiom:

            Dor de cotovelo – dosłownie ból łokcia. Idiom używany by określić zazdrość, ktoś ma „ból łokcia”, to znaczy, że ktoś zazdrości komuś innemu pochwał za ciężką pracę.