Język duński (duń. dansk, det danske sprog) należy do grupy języków północnogermańskich, inaczej skandynawskich. Na świecie posługuje się nim około 5,4 miliona mieszkańców Danii i około 200 tysięcy mieszkańców Kanady, Niemiec, Grenlandii, Islandii, Szwecji, Norwegii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Stanów Zjednoczonych. Język duński jest ściśle powiązany z językiem szwedzkim i językiem norweskim do tego stopnia, że mieszkańcy tych krajów niekiedy są w stanie się ze sobą porozumieć.

W ramach języka duńskiego można wyróżnić 3 główne dialekty: jutlandzki, zelandzki i fioński. Standardowy język duński, tzw. rigsdansk lub rigsmål, oparty jest na dialekcie zelandzkim i na dialekcie miejskim Kopenhagi.

 

Duński na Grenlandii i Wyspach Owczych

Duński jest językiem urzędowym Danii, Grenlandii i Wysp Owczych. Dodatkowo na Grenlandii obowiązuje język grenlandzki, określany jako jeden z wariantów języka inuktitut, a na Wyspach Owczych język farerski, który podobnie jak duński należy do grupy języków germańskich. Na terenie północnych Niemiec, dokładnie południowego Szlezwigu, język duński ma status chronionego języka mniejszości narodowej. Język duński jest także nauczany na Islandii jako jeden z języków obowiązkowych, obok języka angielskiego, norweskiego i szwedzkiego. Wynika to z faktu, że Islandia do 1944 roku należała do terytorium Danii.

Język polski, a język duński

Pomimo wyraźnej odmienności języków polskiego i duńskiego, można między nimi znaleźć językowe naleciałości. Miało to miejsce głównie za sprawą morskich kontaktów między obydwoma państwami, jakie zachodziły już kilkanaście wieków temu. Zaskakujący jest już związek nazwy miasta Gdańska z duńskim określeniem języka duńskiego – dansk. Najprawdopodobniej w okresie przełomu VIII i IX wieku na terenie dzisiejszego Gdańska znajdowało się duńskie osiedle.

Istnieje także wiele słów, których Polacy szybko się po duńsku nauczą. Polski plac to duński plads, natomiast polski temat to po duński tema. Do listy podobnych słów należą także polski biskup i duński biskop, polski tron i duński trone i wiele innych. Ciekawostką jest, że polskie słowo tak oznacza w języku duńskim dziękuję. Polska znajduje też niechlubne miejsce w duńskim powiedzeniu „som en polsk rigsdag” co można bezpośrednio tłumaczyć jako „jak w polskim parlamencie” i oznacza chaos i burzliwą rozmowę.

Równość płci w języku duńskim

Trudno zdecydować czy język duński wpływa na społeczeństwo czy społeczeństwo wpływa na język duński, ale jednym z ważnych aspektów zarówno języka jak i narodu duńskiego jest równość płci. W języku duńskim nie ma podziału na rodzaje męski, żeński i nijaki, lecz na podstawowy i nijaki. Brak tego podziału jest dowodem na równość kobiety i mężczyzny w duńskim społeczeństwie. W języku duńskim nie występują także zwroty „Pan”, „Pani”, a zwracanie się per „Ty” jest naturalne i nie oznacza braku szacunku do drugiej osoby.

 

Źródła:

https://www.mustgo.com/worldlanguages/danish/

http://www.plus-minus.net.pl/Unia_Europejska/Dania/Jezyk_dunski.html

 

Natalia Rytelewska