Stwierdzenie, że każdy słyszał o zespole ABBA i kojarzy choć jedną jego piosenkę, nie jest zbyt odważnym uogólnieniem. Zwykle wiadomo też, że ojczyzną tego zespołu jest Szwecja. I choć od czasów jego aktywności minęło już wiele lat, ABBA pozostaje dobrym przykładem przebiegu kariery szwedzkich muzyków. Przyjrzyjmy się zatem muzyce po szwedzku – zarówno w wydaniu profesjonalnym, jak i w życiu codziennym. 

Profesjonaliści

Piosenki zespołu ABBA mają jedną cechę, która bardzo sprzyja ich światowej karierze – wykonywane są po angielsku. Tę samą cechę spostrzec można u wielu znanych na świecie szwedzkich muzyków również dzisiaj – muzyka po szwedzku to zatem w wielu wypadkach muzyka po… angielsku. Ze względu na język postaci takie jak Zara Larsson, Tove Lo czy nawet Avicii mogą nie kojarzyć nam się od razu ze Szwecją, choć właśnie z tego kraju pochodzą. Zresztą nie tylko wykonawcy czy DJ-e z tego skandynawskiego kraju są znani i cenieni na całym świecie – uznanie w równym stopniu odnosi się także do szwedzkich kompozytorów, autorów tekstów, czy producentów. W maju 2012 połowa piosenek w czołowej dziesiątce zestawienia hitów Billboardu miała za twórców Szwedów, a z ich pomocy korzystały nawet takie gwiazdy jak Britney Spears czy Taylor Swift.

Muzyka po szwedzku jest zatem pewnego rodzaju towarem eksportowym. Szwedzcy twórcy aktywni są naprawdę na całym świecie – wielu współpracuje nawet z koreańskim przemysłem muzycznym – zaś bardziej lokalnym przykładem eksportowościszwedzkiej muzyki może być Konkurs Piosenki Eurowizji.

Szwecja znana jest jako jeden z najbardziej utytułowanych krajów w konkursie. O jej dominującej pozycji nie świadczy jednak tylko sześć własnych zwycięstw, lecz również fakt, że wiele innych krajów chętnie sięga po pomoc szwedzkich twórców przy pracy nad własnymi występami (np. zwycięzcy z 2011 r., Azerbejdżan).

ABBA – artyści ze Szwecji

Artyści śpiewający po szwedzku

Co w takim razie ze szwedzką muzyką po szwedzku? Ta również istnieje i również potrafi odnosić sukcesy. Szwedzkie teksty potrafią zaś skrywać wyjątkowe opowieści. W 1984 r. Eurowizję wygrał na przykład utwór Diggi Loo, Diggi Ley zespołu Herrey’s opowiadający o człowieku, którego życie zmieniło się w pasmo sukcesów po tym jak dostał złote buty. W Polsce popularność zdobyła też kiedyś piosenka Boten Anna szwedzkiego piosenkarza Basshuntera dedykowana botowi imieniem Anna, który znakomicie usuwał spam w chatroomie aż okazało się, że tak naprawdę jest prawdziwą dziewczyną. Podobnie przyziemne treści można czasami znaleźć i w piosenkach uczestniczących w Melodifestivalen (sześciotygodniowych szwedzkich eliminacjach do Eurowizji)Ekstremalnym przykładem jest tu duet Samir&Viktor, który w trzyminutowej piosence Groupie, śpiewał o tym, że dość już selfie, bo nadszedł czas zrobić groupie, używając słowa hallå 32 razy, zaś słowa oj – 64. Na szczęście jest to naprawdę ekstremalny przypadek.

Śpiewać każdy może

Szwedzi nie ograniczają się tylko do pasywnego słuchania muzyki. Muzyka po szwedzku to bowiem nierozłączny element wielu uroczystości, np. obchodzonego w grudniu dnia św. Łucji, którego częścią jest występ chóru składającego się nie tylko z samej Łucji, towarzyszących jej dziewcząt (tärnor) i chłopców (stjärngossar), lecz nieraz i śpiewających krasnoludków (tomtar) czy pierników (pepparkaksgubbar). Samodzielne muzykowanie to również część obchodów dnia przesilenia letniego (midsommar), kiedy to koniecznie trzeba tańczyć wokół słupa majowego (majstången) śpiewając tradycyjne piosenki, zwłaszcza Små grodorna o małych żabkach nie mających ani uszu, ani ogonów.

Również mniej sformalizowane zwyczaje uwzględniają w swoim programie śpiew – czy to z okazji urodzin (co ciekawe szwedzka piosenka urodzinowa również życzy dożycia stu lat), czy podczas picia alkoholu. Pewną charakterystyczną cechą takich tradycyjnych przyśpiewek w języku szwedzkim jest ich zamiłowanie do rytmicznych zlepków sylab, takich jak “falledudeliga dullan dej” w jednej z piosenek na dzień św. Łucji czy “ hopp falleri faderallan lej” w piosence towarzyszącej spożywaniu alkoholu.

Wybitnie szwedzkim zwyczajem związanym ze wspólnym śpiewaniem pozostaje jednak allsång. Jest to tradycja zapoczątkowana w latach 30. XX w. w sztokholmskim Skansenie i polegająca na wspólnym wykonywaniu piosenek przez grupę zwykłych ludzi, korzystających przy tym ze śpiewników. Od lat 70. Allsång på Skansen jest transmitowany w telewizji przez niemal całe lato i opiera się na połączeniu koncertów znanych szwedzkich i zagranicznych muzyków ze wspólnym śpiewaniem osób zgromadzonych na widowni (oraz chętnych w domu, teksty piosenek wyświetlane są bowiem na ekranie telewizora).

Nieważne czy profesjonalnie, czy amatorsko, czy po szwedzku, czy po angielsku. Szwedzi zdają się szczególnie cenić sobie obcowanie z muzyką i są w tym zwykle naprawdę dobrzy. A przynajmniej mają naprawdę ciekawe pomysły…

Śpiewnik szwedzki

Słowniczek

śpiewać – sjunga (sjunger, sjöng, sjungit)

piosenka – en sång, en låt

słuchać muzyki – lyssna på musik

wykonawca – en artist

autor piosenek – en låtskrivare

Autor: Agnieszka Bień