Stereotypowy Niemiec jest zawsze punktualny i kieruje się myślą Czas to pieniądz. Stereotypom oczywiście nie wierzymy, trudno jednak nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że umiejętność prawidłowego podawania i rozumienia godzin jest kluczowa w wielu sytuacjach. Choć jak się za chwilę przekonamy język niemiecki przygotował kilka pułapek, na które będziemy musieli zwrócić uwagę ucząc się podawania godzin, nie dajmy się zastraszyć!

Zacznijmy od pytania o godzinę. Zasadniczo funkcjonują dwa synonimiczne pytania:
Wie spät ist es?

oraz Wie viel Uhr ist es?

Podobnie jak w języku polskim na pytanie o godzinę można odpowiedzieć na dwa sposoby: oficjalnie lub potocznie. Zacznijmy od wariantu oficjalnego. Nie powinien on sprawiać nam problemów pod warunkiem, że znamy liczby po niemiecku. Zdanie z oficjalną informacją o godzinie buduje się właściwie tak samo jak po polsku, z tą różnicą, że zawsze konieczne jest użycie słówka Uhr (godzina) w odpowiednim miejscu:

10:00 Es ist zehn Uhr. 

10:15 Es ist zehn Uhr fünfzehn. 

10:25 Es ist zehn Uhr fünfundzwanzig.

10:30 Es ist zehn Uhr dreißig. 

10:45 Es ist zehn Uhr fünfundvierzig.


W niemieckim, tak jak w polskim, używamy systemu dwudziestoczterogodzinnego:

22:00 Es ist zweiundzwanzig Uhr.

22:36 Es ist zweiundzwanzig Uhr sechsunddreißig.

Słówko Uhr oznaczające godzinę piszemy oczywiście z wielkiej litery, pamiętając o zasadach pisowni niemieckich rzeczowników. Liczebniki piszemy z małej litery.

Oficjalny sposób podawania godzin jest całkiem prosty. Przejdźmy zatem do wariantu potocznego:

10:00/22:00 (Es ist) zehn. 

10:15/22:15 (Es ist) Viertel nach zehn.

10:25/22:25 (Es ist) fünf vor halb elf.

10:30/22:30 (Es ist) halb elf.

10:36/22:36 (Es ist) sechs nach halb elf.

10:45/22:45 (Es ist) Viertel vor elf.

Jak widać w wersji nieoficjalnej znika słówko Uhr. Pojawia się za to halb (wpół do), które piszemy z małej litery i nie używamy przy nim przyimków typu nach lub vor, samo halb w zupełności wystarczy. Inaczej jest w przypadku kwadransu (Viertel), gdzie przyimki pomagają nam uściślić, czy jest kwadrans po dziesiątej (nach) czy za kwadrans jedenasta (vor). W obu powyższych przypadkach słowo Viertel piszemy z wielkiej litery.

Przy okazji uwaga co do godziny pierwszej:

W wariancie oficjalnym mówimy: Es ist ein Uhr. 

W wariancie potocznym ein zmienia się jednak na eins: Es ist eins.

Wiemy już co zrobić z pytaniem Która godzina. A co jeżeli ktoś zada nam pytanie o to kiedy coś ma miejsce? Aby na nie odpowiedzieć będzie nam potrzebny przyimek um, odpowiadający polskiemu o.

Wann lernst du Deutsch? (Kiedy uczysz się niemieckiego?)

Um 10.30 Uhr. 

Um halb elf.

Tu jeszcze jedna uwaga: choć tę pierwszą odpowiedź na głos czytalibyśmy wstawiając słówko Uhr pomiędzy dziesiątą (zehn) a trzydzieści (dreißig), to zapis wygląda tak, jak w przykładzie powyżej, a zatem Uhr wędruje na pozycję za cyframi.

Mimo drobnych ortograficznych zawirowań podawanie godzin również w sposób nieoficjalny zdaje się być całkiem logiczne. I to jest właśnie ten moment, kiedy okazuje się, że w wielu miejscach w Niemczech funkcjonuje zupełnie inny zwyczaj potocznego podawania godzin. Potrafi on prowadzić do nieporozumień nawet między samymi Niemcami pochodzącymi z różnych regionów, dlatego warto zawczasu dowiedzieć się o jego istnieniu, zanim sami znajdziemy się w niezręcznej sytuacji i źle zinterpretujemy godzinę podawaną przez naszego rozmówcę.

Różnica tyczy się tak naprawdę tylko dwóch kłopotliwych pór: kwadransu przed i kwadransu po pełnej godzinie. W tej alternatywnej wersji godziny te zostaną opisane następująco:

10:15/22:15 (Es ist) viertel elf.

10:45/22:45 (Es ist) drei viertel elf.

Prawdopodobnie najbardziej mylący jest tu fakt, że w przypadku tych kwadransów nie zostaje doprecyzowane czy są ta kwadransy przed czy po danej godzinie, i choć w momencie mówienia jest dziesiąta, nazwa tej godziny w ogóle nie pada. Kiedy przyjrzymy się zapisowi, możemy również zauważyć, że inaczej niż w poprzednim wariancie, tutaj słówko viertel piszemy z małej litery. A to, paradoksalnie, pomaga nam zrozumieć co ten pozornie nielogiczny wariant tak naprawdę chce przekazać. Otóż informuje on nas o tym jaka część jedenastej godziny dnia już upłynęła: o 10:15 minął kwadrans (viertel) jedenastej godziny dnia, o 10:45 minęły już trzy kwadranse (drei viertel), analogicznie zresztą do słówka halb (wpół do), które także sugeruje, że o 10:30 minęło pół jedenastej godziny dnia.

Ten drugi potoczny wariant zdaje się być zdecydowanie mniej rozpowszechniony w podręcznikach do nauki języka niemieckiego, nie jest on jednak tak rzadki jak mogłoby się wydawać. Spotkać go można głównie na południowym-zachodzie i na wschodzie Niemiec, np. w okolicach Berlina. W Austrii i Szwajcarii można ponadto usłyszeć jeszcze inne warianty, używające do podawania godzin przyimków ab czy über… Krótko mówiąc: najlepiej być gotowym na wszystko…

Mapa zakresu użycia poszczególnych wariantów: http://www.atlas-alltagssprache.de/runde-7/f11e/

Autor: Agnieszka Bień