Sztuka włoska – jak się okazuje wcale nie trzeba być jej koneserem, żeby móc zachwycić się oraz docenić włoskie dziedzictwo artystyczne. We Włoszech sztuka otacza nas na każdym kroku. Wiele miast i miasteczek można uznać za dzieła sztuki same w sobie ze względu na ich harmonijne i logiczne rozplanowanie oraz piękną architekturę (l’architettura). Główny plac (la piazza) oraz budynek siedziby władz zazwyczaj stanowią centralny punkt miasta, od którego odbiegają ulice i uliczki.

Sami Włosi, zdecydowanie częściej niż Polacy, zwracają uwagę na urbanistyczną strukturę i estetykę miast. We włoskich centrach roi się od zabytkowych kościołów oraz muzeów. Skrajnym przykładem jest Rzym, gdzie liczba kościołów przekracza 900. Znajdując się więc w miastach przesiąkniętych na wylot historią i sztuką wystarczy być chociaż w niewielkim stopniu wrażliwym na piękno, by móc poczuć otaczającą nas harmonię i zainteresować się włoskim artyzmem.

Otwarcie się na sztukę to jedno, rozmawianie o niej to już natomiast inna para kaloszy. Żeby sztuka nie stanowiła tematu tabu, warto zapoznać się z podstawowym słownictwem z tej dziedziny. W dzisiejszym wpisie znajdziecie parę przydatnych słów i wyrażeń.

Piazza San Pietro, 00120 Città del Vaticano, Watykan

Let’s talk about art – Po włosku

Włochy oferują naprawdę dużo. Pasjonaci archeologii mogą zwiedzić un sito archeologico, czyli wykopalisko archeologiczne. Do najbardziej znanych należą il Foro Romano (w języku polskim funkcjonuje łacińska nazwa „forum romanum”), czyli główny rynek starożytnego Rzymu, oraz il sito di Pompei. Jak zapewne wiecie, Pompeje wraz z okolicznymi miasteczkami, między innymi Herkulanum, zostały zasypane popiołem po erupcji Wezuwiusza w 79 r. Po dziś dzień możemy podziwiać pozostałości tego starożytnego rzymskiego miasta, które pod warstwą popiołów zachowało się niebywale dobrze. Wiele dzieł sztuki (le opere d’arte) odnalezionych podczas wykopalisk w Pompejach przeniesiono do Narodowego Muzeum Archeologicznego w Neapolu (il Museo Archeologico Nazionale di Napoli), jednego z najważniejszych jeśli chodzi o zbiory archeologiczne. Ciekawą sekcją tego muzeum jest gabinetto segreto, gdzie można podziwiać l’antica arte erotica di Pompei e Ercolano, czyli starożytną sztukę erotyczną, często ispirowaną rzymską mitologią. Warto pamiętać, że dzieła sztuki ze stanowisk archeologicznych często przenosi się do pobliskich muzeów ze względu na lepsze możliwości konserwacji. Ponadto, neapolitańskie muzeum ma w swoich zbiorach rzeźby (le sculture), mozaiki (i mosaici­), portrety (i ritratti) oraz przedmioty codziennego użytku.

Katakumby – Niezwykłe grobowce

Do wykopalisk archeologicznych zaliczamy również katakumby (le catacombe), czyli starożytne podziemne cmentarze. Największą liczbą katakumb może pochwalić się ponownie Rzym, zwiedzimy je jednak także w innych włoskich regionach. Niekiedy na wykutych w skale ścianach można natknąć się na freski (affresco, od: a fresco, czyli „na świeżo”). Technika tworzenia fresków polega na nałożeniu farby na wilgotny, świeży tynk. W konsekwencji farba spaja się z tynkiem i malowidło się utrwala, uodporniając się na czynniki zewnętrzne. To właśnie dlatego niektóre starożytne freski zachowały się aż do dzisiaj. Malowanie na mokrym tynku ma jednak to do siebie, że wymaga szybkości działania. Artysta musi dokończyć malowidło zanim tynk zastygnie i nie może wprowadzić poprawek. Z tego powodu jeszcze większe wrażenie robią niektóre freski, na przykład te w Bazylice św. Franciszka w Asyżu czy na ścianach Kaplicy Sykstyńskiej autorstwa Michała Anioła.

Katakumby – Starożytność

Sztuka włoska – Moc niezapomnianych wrażeń

Jeżeli interesują nas raczej galerie sztuki (le gallerie d’arte), warto dodać do planu wycieczki la Galleria degli Uffizi we Florencji. Muzeum mieści niezliczoną ilość obrazów (i quadri) słynnych malarzy (i pittori), szczególnie epoki renesansowej. Florencja to w końcu kolebka włoskiego renesansu (wł.: rinascimento, od czasownika nascere – rodzić się, dosłownie „odrodzenie”). W zbiorach Uffizi znajdziemy obrazy artystów takich jak Sandro Botticelli oraz Leonardo da Vinci.

Mimo bogatego dziedzictwa historyczno-artystycznego, Włochy nie spoczywają na laurach. Żeby być zawsze na bieżąco z nowinkami świata sztuki, włoskie miasta goszczą często międzynarodowe wystawy (le mostre internazionali). Wystawy te zazwyczaj można zwiedzać w muzeach, obok stałej kolekcji (la collezione fissa).

Galleria degli Uffizi 

Jeśli macie więc okazję znaleźć się we Włoszech, warto sprawdzić co dany region oferuje w zakresie sztuki. Pasjonaci zazwyczaj wybierają le città d’arte, czyli miasta dla których sztuka jest kluczowym elementem tożsamości kulturowej (między innymi Florencja ze względu na sztukę renesansową, Wenecja, Rzym oraz Mantova). Jednak również mniej turystyczne cele mają wiele do zaoferowania. Warto się zainteresować nawet jeśli „na sztuce się nie znamy”. Bo sztuka włoska wcale nie wymaga głębokiej wiedzy w tym temacie. Trzeba po prostu dać jej szansę.

Ps. Nie widziałeś jeszcze naszego działu języka włoskiego? To niemożliwe! Koniecznie odwiedź naszą stronę i śledź na bieżąco wszystkie publikacje.

Autor: Agnieszka Michałowska