Włoskie czasowniki venire i andare czasami sprawiają kłopot nie tylko nam, Polakom, ale jak się okazuje również użytkownikom innych języków. Oględnie mówiąc, andare znaczy iść, chodzić, poruszać się, jechać, a venire przyjść, przychodzić gdzieś, do kogoś. Nie jest to jednak takie proste, ponieważ wybór właściwego czasownika i jego polskie tłumaczenie zależą od kilku czynników.

Kluczem jest perspektywa

Zarówno andare, jak i venire oznaczają poruszanie się w kierunku jakiegoś miejsca. Jednak to, którego z czasowników użyjemy, zależy od perspektywy mówiącego, tzn. od tego, gdzie znajduje się osoba mówiąca, a gdzie słuchająca.

Nie ma nas tam

Jeśli osoby rozmawiające odnoszą się do miejsca, w którym nie są obecne, użyją czasownika andare:

Andiamo a casa! [andiamo a kaza] Idziemy do domu! Żadna z tych osób nie znajduje się w domu. Albo:

Vado al negozio [vado al negotsjo] – informuje nas rozmówca. – Idę do sklepu. Naszego rozmówcy nie jeszcze w sklepie, nas też nie, i dlatego wybór pada na czasownik andare.

Non abbiamo più nulla da magiare. Puoi andare a fare la spesa? [Non abiamo pju nulla da mandʒare. Puoi andare a fare la speza?] – Nie mamy już nic do jedzenia. Możesz iść na zakupy? – Żadnego z rozmówców nie ma w miejscu, w którym będą robione zakupy.

Idziemy w odwiedziny

Wyobraźmy sobie teraz, że jesteśmy poza domem i rozmawiamy przez telefon z mamą, która jest w domu. Mama mówi: Vieni a casa. [Vieni a kaza]. Przyjdź do domu. – Si, vengo subito. – Tak, zaraz będę – odpowiadasz. W obu przypadkach użyty został czasownik venire, ponieważ to właśnie jego używamy w sytuacji, kiedy ktoś zmierza w kierunku osoby mówiącej. 

– Vieni qua! [vieni kwa] – Chodź tutaj! – zawołamy, chcąc, żeby ktoś do nas podszedł.

W wielu przypadkach jako zamiennik venire można użyć arrivare. [Kwando siamo venuti/arrivati a kaza, abbiamo trovato le lutʃi aˈtʃeze]

Quando siamo venuti/arrivati a casa, abbiamo trovato le luci accese.

W domyśle już tam jest

Ale uwaga! Nie zawsze nasz rozmówca będzie w innym miejscu niż my, a mimo to użyjemy czasownika venire. Może nawet znajdować się tuż obok nas. Przyjrzyjmy się następującej sytuacji: Vieni a trovarmi all’ospedale? – Odwiedzisz mnie w szpitalu? – zapyta nas znajoma, która siedzi tuż obok. Użyje czasownika venire, ponieważ ma na myśli szpital, czyli miejsce, w którym będzie się znajdowała, kiedy przyjdziemy. W domyśle, jakby już tam była.

Niuanse tłumaczeniowe

Powyższy przypadek częściowo tłumaczy problemy z polskim tłumaczeniem tych czasowników. Obrazują to dwa pytania poniżej. Obydwa możemy przetłumaczyć jako: „Przychodzicie/idziecie na imprezę?”, ale w jednym użyto venire, a w drugim andare:

Venite alla festa? – zapyta nas osoba, która wie, że również tam będzie – w domyśle – już tam jest.

Andate alla festa? – zapyta ktoś, kto nie planuje być na imprezie, lub też nie jest pewien, czy tam pójdzie.

Chcąc zachować ścisłość, pierwsze z tych pytań przetłumaczylibyśmy jako: „Przychodzicie na imprezę?”, a drugie: „Idziecie na imprezę?”. Problem w tym, że w języku polskim takie niuanse nie mają dużego znaczenia, natomiast we włoskim są ważne. Podobnie rzecz się ma z dość wolnym traktowaniem przez nas słów „ten” i „tamten”. W odróżnieniu od innych nacji kierujemy się tu bardziej naszym odczuciem niż rzeczywistą fizyczną bliskością danego obiektu.

Razem czy samotnie – robi różnicę

Pora na kolejne źródło problemów tłumaczeniowych i kolejny niuans. Wyobraźmy sobie, że ktoś informuje nas: Domani vado dal dottore. Jutro idę do lekarza.

Se vuoi, posso venire con te. Jeśli chcesz, mogę pójść z tobą – odpowiadamy. 

Użyty tu czasownik venire oznacza, że nasz rozmówca na pewno idzie do lekarza. Co jednak w sytuacji, kiedy nie jest to jeszcze postanowione? Nasz interlokutor boi się iść do lekarza, niewykluczone więc, że wcale tam nie pójdzie:

Devo andare dal dottore, ma ho paura. Muszę iść do lekarza, ale się boję.

Se vuoi, posso andare con te. Jeśli chcesz, mogę iść z tobą. 

Użycie czasownika andare wskazuje na to, że nie jest pewne, czy wizyta u lekarza w ogóle dojdzie do skutku. Po polsku nie ma większego znaczenia, czy powiemy „iść” lub „pójść”, i oba te zdania możemy przetłumaczyć tak samo.

Koniugacja

Na koniec spójrzmy na odmianę obu czasowników przez osoby, która może sprawiać kłopot początkującym.

Andare – czasownik włoski i jego odmiana
Venire – czasownik włoski i jego odmiana

Jesteś u nas po raz pierwszy? Świetnie! Koniecznie nadrób zaległości z języka włoskiego. Poznaj nasze wciągające treści z zakresu tradycji, kultury i symboliki tego pięknego kraju. Dział włoski znajdziesz tutaj. Zapraszamy!

Autor: M. Borkowska