Powrót do ojczyzny z wieloletniej emigracji jest szczególnie trudny dla dzieci, które muszą zostawić przyjaciół, ulubionych nauczycieli i znajome szkolne mury, by zacząć wszystko od nowa w polskiej szkole. Aby zminimalizować stres adaptacyjny u pociechy, warto jeszcze przed wyjazdem podjąć pewne kroki, które ułatwią dziecku podjęcie nauki w zupełnie obcym dla niego środowisku. Jakie wyzwania stoją przed dzieckiem przybywającym z zagranicy do Polski i jak można mu pomóc?
Najważniejsze wyzwania związane z powrotem ucznia z zagranicy
Trudności związane z przystosowaniem się do nowego środowiska szkolnego są tym większe, im dłużej dziecko przebywało za granicą. W przypadku dzieci, które urodziły się za granicą lub wyjechały we wczesnym dzieciństwie, przyjazd do Polski jest bardziej emigracją niż powrotem do ojczyzny. Rodzice powinni zatem wziąć pod uwagę, że ich pociechy mogą nie cieszyć się na powrót i mogą doświadczać silnego stresu z tego powodu. Warto mieć na uwadze, że dziecko zmienia nie tylko szkolne mury, ale również cały system nauczania, środowiskowe kulturowe i język, z którymi zapewne się utożsamia.
Oto kluczowe wyzwania związane z podjęciem nauki w polskiej szkole przez dzieci powracające z emigracji:
Bariera językowa – wyraźna szczególnie u dzieci, które urodziły się za granicą lub przebywały poza Polską przez większość swojego życia.
Różnice w podstawie programowej, które mogą wymagać od dziecka dodatkowej pracy w celu nadrobienia zaległości.
Problemy z nawiązywaniem relacji z rówieśnikami, spowodowane m.in. trudnościami językowymi oraz nieznajomością norm społecznych obowiązujących w Polsce i lokalnie.
Problemy emocjonalne (stres, lęk, niepokój, złość), które mogą wynikać z szoku kulturowego oraz odseparowania od zagranicznych przyjaciół i znajomych.
Jak pomóc dziecku w powrocie do polskiej szkoły?
Rodziny powracające do kraju po dłuższym pobycie za granicą mogą skorzystać z różnych rozwiązań, które ułatwiają adaptację dziecka w polskiej szkole. Niektóre są dostępne również dla dzieci przebywających na emigracji, dzięki czemu uczeń nie traci kontaktu z polskim systemem nauczania.
Kursy języka polskiego
Podczas pobytu za granicą dziecko może brać udział w kursach języka polskiego organizowanych stacjonarnie lub online. Jest to dobre rozwiązanie szczególnie w przypadku dzieci, które urodziły się za granicą lub wyjechały we wczesnym dzieciństwie, przed opanowaniem mowy lub umiejętności pisania i czytania. Kursy języka polskiego od podstaw tworzy na przykład szkoła internetowa Polonijka.
Dodatkowe zajęcia z języka polskiego
Zgodnie z prawem oświatowym dzieci, które nie znają języka polskiego lub opanowały go w stopniu niewystarczającym do podjęcia nauki, mogą korzystać z dodatkowych lekcji języka polskiego organizowanych przez organ prowadzący szkołę. Zajęcia są bezpłatne i uczeń może w nich uczestniczyć przez 24 miesiące.
Zajęcia wyrównawcze z innych przedmiotów
Dzieci przybywające z zagranicy mogą uczęszczać również na zajęcia wyrównawcze z innych przedmiotów nauczania, które pomagają w uzupełnieniu zaległości w podstawie programowej. Takie zajęcia organizowane są przez organ prowadzący szkołę przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Oddział przygotowawczy
Dla uczniów, którzy nie znają języka polskiego w wystarczającym stopniu oraz wymagają dostosowania nauczania do ich potrzeb i możliwości, organizowane są również oddziały przygotowawcze. Są to zajęcia, które pomagają w integracji z rówieśnikami i przygotowują do nauki w polskiej szkole. Dziecko może w nich uczestniczyć do końca roku szkolnego, w którym zostało zakwalifikowane do oddziału przygotowawczego. Okres ten może zostać skrócony lub wydłużony maksymalnie o kolejny rok szkolny.
Kursy edukacyjne dla dzieci polonijnych
W nadrobieniu zaległości w podstawie programowej mogą pomóc również kursy edukacyjne dla dzieci polonijnych. Takie kursy nie tylko zapewniają łatwy dostęp do treści obowiązujących w polskiej szkole, ale pomagają również w kultywowaniu świadomości kulturowej. Kursy edukacyjne są dostępne online, dzięki czemu dziecko może korzystać z nich także za granicą.
Nauka w polskiej szkole za granicą
Rodzice, którzy planują powrót do Polski za jakiś czas, mogą zapisywać swoje dzieci do polskich szkół działających przy ambasadach, konsulatach i przedstawicielstwach wojskowych RP. W wielu krajach dostępne są również szkoły prowadzone przez organizacje pozarządowe – są to tzw. szkoły sobotnie lub społeczne. Tym sposobem uczeń nie traci kontaktu z językiem polskim i polskim systemem nauczania, co w przyszłości ułatwi mu powrót do szkoły w ojczyźnie. Dziecko może również kontynuować formalną naukę w polskiej szkole za pomocą internetowej platformy edukacyjnej Libratus, która przygotowuje do egzaminów klasyfikacyjnych odbywających się w Polsce.
Egzaminy dostosowane do potrzeb
Uczniowie, którzy korzystali z pomocy psychologiczno-pedagogicznej ze względu na problemy adaptacyjne wynikające z pobytu za granicą, mogą przystąpić do egzaminu ósmoklasisty lub maturalnego w warunkach dostosowanych do ich potrzeb i możliwości psychofizycznych. Takie ułatwienie jest dostępne po uzyskaniu pozytywnej opinii rady pedagogicznej.
Zaangażowanie dziecka poza szkołą
W powrocie do kraju i przygotowaniu dziecka do nauki w polskiej szkole ważną rolę odgrywa również integracja z rówieśnikami i lokalną społecznością. Jeżeli dziecko lubi aktywność fizyczną, warto zapisać je na pozalekcyjne zajęcia sportowe – na przykład taniec, piłkę nożną, karate czy basen. Wyzwania sportowe nie tylko sprzyjają nawiązywaniu nowych znajomości, ale dodatkowo mogą przeciwdziałać stresowi i złemu samopoczuciu związanym z przeprowadzką. Oprócz sportu warto zaangażować dziecko w inne formy pozaszkolnej aktywności – mogą to być na przykład lokalne wydarzenia kulturalne, targi lub projekty artystyczne czy edukacyjne. Czynny udział w takich inicjatywach pomoże dziecku przełamać bariery i odnaleźć się w zupełnie nowym dla niego środowisku.
Praktycznymi informacjami podzielili się eksperci z Polonijnej Szkoły Podstawowej Polonijka.
