Dobry, lepszy, najlepszy! Bom, melhor, ótimo! Jak stopniować przymiotniki w portugalskim? Są na to reguły gramatyczne, ale są też wyjątki oraz dość niestandardowe metody wyrażania stopnia najwyższego, czyli superlativo. Dlatego, że Portugalczycy uwielbiają leksykalnie dwie rzeczy: zdrobnienia i właśnie superlatywy.

Porównania

Ktoś jest lepszy, ktoś wyższy, ktoś milszy – jak to ująć w portugalskim? Porównania są tworzone z użyciem stopnia wyższego. Sprawdźmy zatem, jak stopniować przymiotniki, by uzyskać stopień wyższy, a potem jak z jego użyciem dokonać porównań cech.

Reguła tworzenia – stopień wyższy

Zasada jest prosta – do przymiotnika dodaje się słówko ‘mais’, czyli więcej. Zatem:

  • Mais alto to wyższy
  • Mais longe to dłuższy
  • Mais baixo to niższy
  • Mais fácil to łatwiejszy
  • Mais cedo to wcześniejszy
  • Mais difícil to trudniejszy
  • Mais caro to droższy
  • Mais frio to zimniejszy
  • Mais quente to cieplejszy
  • Mais barato to tańszy
  • Mais feliz to szczęśliwszy
  • Mias inteligente to inteligentniejszy
  • Mais bonito to ładniejszy itd.

Warto przy tym pamiętać, że oczywiście przymiotniki mają formy żeńskie i mnogie (pisałam o tym w tekście o przymiotniku), ale ‘mais’ zostaje bez zmian, czyli np.:

  • Mais altas raparigas – wyższe dziewczyny
  • Mais felizes homens – szczęśliwsi ludzie
  • Mais bonita senhora – piękniejsza kobieta
  • Mais frios dias – zimniejsze dni etc.

Wyjątki – stopień wyższy

Portugalczycy nie byliby sobą, gdyby nie stworzyliby wyjątków dla najbardziej znanych przymiotników. I tak:

  • Bom/boa – melhor (-es): dobry – lepszy/a (-e)
  • Mau/mal – pior (-es): zły – gorszy/a (-e)
  • Grande – maior (-es): duży – większy/a (-e)
  • Pequeno – menor (-es): mały – mniejszy/a (-e).

Superioridade

Aby porównać w zdaniu przymiotniki i zaznaczyć, że coś jest większe, mniejsze etc. od czegoś innego, trzeba użyć ‘do que’:

  • A Ana é mais alta do que a Iga. – Anna jest wyższa od Igi.
  • Gdynia é mais longe de Warszawa do que Toruń. – Gdynia jest dalej od Warszawy niż Toruń.
  • Este bolo está melhor do que aquele. – To ciastko jest lepsze niż tamto. 

Igualidade

Jeśli zaś coś jest równe czemuś drugiemu, to używa się ‘tão…como’ w konstrukcji i formy podstawowej przymiotnika. Nie ma potrzeby stopniowania przymiotnika, bo nie mówimy, że coś jest lepsze, wyższe etc., ale że jest takie samo:

  • Ele é tão alto como o seu irmão. – Jest tak wysoki jak jego brat.
  • Em Londres está tão frio como em Madrid hoje. – W Londynie jest dziś tak zimno jak w Madrycie. 
  • O concerto ontem foi tão bom como o da semana passada. – Wczorajszy koncert był tak dobry jak ten z zeszłego tygodnia.

Inferioridade – rzadko używane

Rzadko używane jest inferioridade, czyli porównywanie poprzez wskazanie nie większego, wyższego, lepszego elementu, ale mniejszego, niższego, gorszego etc. Tworzy się go poprzez dodanie słówka ‘menos’, czyli mniej oraz konstrukcję ‘do que’:

  • Menos grande do que – mniej duży, czyli mniejszy
  • Menos mal do que – mniej brzydki, czyli ładniejszy
  • Menos bem – mniej dobry, czyli gorszy etc.

Superlativo – stopień najwyższy

Przejdźmy na poziom wyżej, czyli stopień najwyższy.

Reguła tworzenia – stopień najwyższy

Reguła jest prosta: wystarczy dodać ‘o/a/as/os mais’ przed przymiotnikiem. Zatem między stopniem wyższym a najwyższym jest różnica tylko w rodzajniku. Rodzajniki dopasowujemy do rzeczownika, tak samo jak przymiotnik – wszystkie te trzy elementy muszą się zgadzać co do liczby i rodzaju:

  • O mais alto – najwyższy
  • A mais rápida – najszybsza 
  • As mais bonitas – najładniejsze
  • Os mais cedos – najwcześniejsze etc.

Słówko ‘mais’ pozostaje oczywiście nieodmienne.

Wyjątki – stopień najwyższy

Wyjątki dotyczą tych samych przymiotników, co w przypadku stopnia wyższego:

  • Bom – o/a/as/os melhor (-es): dobry – najlepszy (-a,-e)
  • Mau – o/a/as/os pior (-es): zły – najgorszy (-a,-e)
  • Grande – o/a/as/os maior (-es): duży – największy (-a,-e)
  • Pequeno – o/a/as/os menor( -es): mały – najmniejszy (-a,-e)

Formy najwyższe absolutne

Totalna forma najwyższa syntetyczna oraz analityczna to inne sposoby na wyrażenie superlatyw:

  • Analityczną tworzy się przez dodanie słówka ‘muito‘, czyli więcej
  • Syntetyczną poprzez dodanie końcówki -íssimo, -ílimo, 
  • Syntetyczna dla bom, mau i grande tworzona jest drogą wyjątku: ótimo, pior, enorme.

Podsumowanie – formy najwyższe typowe i wyjątkowe

PrzymiotnikSuperlativoSuperlativo absoluto analítico – totalna forma najwyższa analitycznaSuperlativo absoluto sintético – totalna forma najwyższa syntetyczna
baixo o mais baixomuito baixobaixíssimo
bomo melhormuito bomótimo
mauo piormuito maupior
grandeo maiormuito grandeenorme
cedoo mais cedomuito cedoceadíssimo
fácilo mais fácilmuito fácilfacílimo
difícilo mais difícilmuito difícildificílimo

Wystarczy tej gramatyki, na koniec mam dla was ciekawy idiom:

Mais velho que a Sé de Braga – dosłownie: starszy niż katedra w Bradze.  Katedra w Bradze została wybudowana w 1070 roku, zatem rzeczywiście jest dość stara. Używa się tego wyrażenia, by zaznaczyć, że coś jest naprawdę wiekowe. Po polsku powiedzielibyśmy – starszy niż Brama Floriańska!

Autor: Urszula Poszumska