Nazwy miesięcy – trochę historii

Co dziwnego jest w nazwach miesięcy September, October, November i December? Osoby znające podstawy łaciny, albo chociaż języki romańskie, np. włoski czy hiszpański pewnie już wiedzą, że coś tu nie pasuje. Spójrzcie na podkreślone części tych angielskich słówek. Po łacinie znaczą one kolejno siedem, osiem i dziewięć. Dlaczego więc wrzesień jest dziewiątym miesiącem, październik dziesiątym itd.? Żeby to wyjaśnić, musimy się cofnąć do 45. roku przed naszą erą. Wtedy to w starożytnym Rzymie wprowadzono kalendarz juliański, który dodał dwa nowe miesiące, Ianuarius i Februarius (rings a bell?). Z dziesięciu miesięcy zrobiło się dwanaście, ale z jakiegoś powodu September, October, November i December nie zmieniły swojej nazwy. Mało tego, przeniknęły do innych języków, a my zostaliśmy w angielskim z pomieszaną chronologią.

O ile ww. miesiące nie zmieniły nazwy, o tyle inne już tak. Juliusz Cezar, na życzenie którego wprowadzono nowy kalendarz, kazał nazwać ówczesny Quintilis (czyli 5. miesiąc) swoim imieniem. W ten sposób powstał miesiąc, który obecnie znamy jako July.

Tak, ponad miliard ludzi na świecie używa obecnie słowa-dziecka megalomanii jednego człowieka. Tymczasem nie jest to jedyny miesiąc w angielskim z nazwą pochodzącą od rzymskiego cesarza. Ktoś wie jaki jest ten drugi?

Contronyms – słowa o przeciwnych znaczeniach

 Contronym albo autoantonym to określenie grupy wyrazów, które zależnie od kontekstu, mogą oznaczać dwie zupełnie sprzeczne rzeczy. Przykładami takich słów są:

to overlook  – 1. to supervise, watch closely 2. to  fail to notice

(1) Andy Robertson will overlook this project. You are to listen to him.

(2) Robertson?! But he overlooked many important details last time!

(to be) left – 1. to remain 2. to leave (past form)

Jon, please don’t go! All the guests have (2) left and you are the only one (1) left to help me clean!

Wymowa angielskich słówek – zadanie dla bystrzaków

Wymowa angielskich słówek to często trudne i podchwytliwe zadanie. Kiedy wydaje nam się, że poznaliśmy już daną zbitkę literową, okazuje się, że w innym słowie jej wymowa może być zupełnie inna. Przykład ile problemów może sprawić krótkie „ei” poniżej:

6 słówek, 6 razy „ei”, 6 razy inna wymowa. You mad?

Z kolei zgodnie z książką „You’re Saying It Wrong” autorstwa Ross i Kathtryn Petras, jednym z najczęściej źle wymawianych angielskich słów jest pronunciation czyli po polsku … wymowa.

Znienawidziliście „ei”? Przypomnijcie sobie słówka ze zbitką „ough”. Na ile różnych sposobów możemy ją wymawiać?

Pewność siebie to podstawa, czyli ,,ja” po angielsku

Zaraz zaraz, ale co wspólnego mają litery ze słowem case, czyli skrzynia? Żeby poznać pochodzenie tych słów, cofnijmy się o kilkaset lat. Ówczesne angielskie print shops, czyli drukarnie, korzystały ze skrzynek do przechowywania liter, których używano w druku. Wielkie litery, dużo rzadziej używane, były przechowywane w gorzej dostępnej, górnej (upper) części skrzyni. Małe litery, używane częściej, leżały w dolnej (lower) części skrzyni, cały czas pod ręką drukarza.

Nauczyłeś/aś się dzisiaj dwóch słówek? Świetnie, gdyż w tym samym czasie do słownika języka angielskiego mogło wpaść nawet kilkanaście nowych.

O ile nie da się jednoznacznie stwierdzić, ile nowych słów pojawia się w angielskim każdego roku, o tyle wiemy, ile nowych wyrazów dodają największe i najbardziej poważane angielskie słowniki. I tak, The Oxford English Dictionary w samym tylko ostatnim kwartale 2018 dodał 1400 nowych słów, podczas gdy w pierwszym kwartale 2019 pojawiło się tam kolejne 650 nowych wyrazów.

Nie oznacza to oczywiście, że powinniśmy się poddać – never say die, jak to się mówi. Wiele z tych słów to różne odmiany jednego słowa (np. dodane w 2018 roku voice actorvoice acting czy voice actress), inne z kolei są używane tylko w danym kraju anglojęzycznym.

Zostańmy jeszcze na chwilkę przy oksfordzkim słowniku.

e a r i o t n s l c u d p m h g b f y w k v x z j q – ten ciąg to litery najczęściej używane w j. angielskim (w kolejności od najczęściej do najrzadziej używanej). Obliczeń dokonano w 2004 roku i wzięto pod uwagę terminy językowe obecne w tamtym słowniku. Inne metody badań dały trochę inne wyniki, za to wszystkie zgadzały się, że najczęściej występującą literą w angielskim jest „e”, która występuje średnio raz na osiem liter.

Natomiast najczęstsza pierwsza litera w słowie to „s”. Super simple, yeah?

Na koniec zagadka: w czym wyjątkowe jest słowo (s/he/it) SWIMS? Podpowiedź: jest wyjątkowe tylko jeśli zapiszemy je wielkimi literami. Dajcie znać w komentarzach!

Glosariusz angielskich słów użytych w tekście:

trivia – ciekawostki, błahostki

to ring a bell – brzmieć znajomo

to overlook – nadzorować, przeoczyć

pronunciation – wymowa

an uppercase letter – wielka litera

a lowercase letter – mała litera

a case – skrzynia

a print shop – drukarnia

never say die – nie poddawaj się!

Autor: Arkadiusz Staniszewski